Hz. İdris’in Mesleği Nedir? Bir Araştırmacı Gözünden
Eskişehir’de, bir üniversite kampüsünde araştırmalarımı yaparken, bazen gözümü masamdan kaldırıp çevreme bakıyorum ve aklımda bir soru beliriyor: Hz. İdris’in mesleği nedir? Kimilerine göre bir peygamber, kimilerine göre bilim insanı. Bu konu hakkında yazdığımda, hem akademik hem de günlük dilde bir köprü kurmayı hedefliyorum. Çünkü bu sorunun cevabı, sadece dini bir perspektif değil, aynı zamanda insanlık tarihindeki bazı önemli gelişmeleri de anlamamıza yardımcı olabilir.
Hz. İdris Kimdir?
Hz. İdris, Kur’an’a ve bazı İslami kaynaklara göre Allah tarafından görevlendirilen peygamberlerden biridir. O, Nuh’tan önceki dönemin önemli figürlerinden biriydi. İlginçtir ki, bazı tarihçiler ve teologlar, onun “ilk bilim insanı” olduğuna dair görüşler öne sürerler. Pek çok kaynak, İdris’in çok çeşitli alanlarda bilgi sahibi olduğunu ve insanlara birçok yenilik öğrettiğini anlatır.
Ama soruya gelirsek: Hz. İdris’in mesleği nedir? Bu sorunun cevabı, tarihsel ve dini metinlerin ışığında biraz daha netleşiyor.
Hz. İdris’in Mesleği: Bir Bilim İnsanı mı?
Hz. İdris’in mesleğini anlamadan önce, onu daha iyi anlamamız gerekiyor. Bazı eski kaynaklara göre, İdris, ilk defa elmas kesimini, tekstil üretimini, yazıyı ve hesaplamayı insanlara öğreten kişi olarak anılır. Yani aslında, bugün dünyayı şekillendiren bir dizi teknoloji ve bilimsel gelişmenin ilk tohumlarını atan biri olarak kabul edilebilir.
Peki, günümüzden bakıldığında, bu adam gerçekten bilim insanı mı? Evet, olabilir. Hani şu okulda gördüğümüz meşhur “akademisyen” tipinden biri değil belki, ama tıpkı bir bilim insanı gibi, doğayı gözlemlemiş ve insanlara bu gözlemleri nasıl kullanacaklarını öğretmiştir. Düşünsenize, ilk yazıyı geliştiren ve bunu insanlara öğreten birini… Bugün bile, yazının gücüyle dünyada milyarlarca insan iletişim kuruyor, bilgi aktarıyor, kararlar alıyor.
İdris’in Mesleği: Matematik ve Astronomi
Birçok eski metin, İdris’in özellikle astronomi ve matematik alanlarında büyük bilgiye sahip olduğunu belirtir. Onun zamanında gökyüzünü gözlemlemek, dünyanın şekli ya da yılın dönemlerini hesaplamak gibi konular, insanların hayatlarını şekillendiren önemli buluşlardı.
Günümüzden bir örnek verelim: Eğer bir gök bilimci (astronom) veya bir matematikçi bugün gökyüzüne bakarak yıldızların düzenini çözebiliyorsa, bu aslında çok eski zamanlarda yapılan gözlemler sayesinde mümkün olmuştur. İdris’in bu gözlemleri yaptığı ve insanlara bu bilgileri aktardığı düşünülebilir.
Bunu şöyle örneklendirebiliriz: Bugün üniversitelerde bir astronom gökyüzünü incelediğinde, gözlemlerinden elde ettiği verilerle matematiksel formüller ve hesaplamalar yapar. İdris’in zamanında ise, bu tür gözlemler sadece yıldızların hareketleriyle ilgili değildi, aynı zamanda hayatı anlamlandırma çabalarının da bir parçasıydı.
İdris ve Yazı: Belki de İlk Araştırmacı
İdris, birçok kaynağa göre yazıyı geliştiren ilk insanlardan biri olarak kabul edilir. Bugün, yazı insanların bilgi aktarımını, düşüncelerini kaydetmesini, kültürlerini sürdürmesini sağlar. Eğer bugün yazıyı düşünürsek, bu aslında medeniyetin temellerinden biridir. O yüzden, bir araştırmacı gözüyle bakıldığında, İdris’in yazıyı öğretmesi bir devrimdir.
Tıpkı bizim bilgisayarlar ve internetle bilgi aktarmamız gibi, İdris de o dönemde, taşlara, parşömenlere, belki de ilk defa kağıda yazılar yazarak insanlara tarih, bilim ve dini öğretilerini aktarabiliyordu. Bunu bir araştırma projesi gibi düşünebilirsiniz: Veri toplama (gözlemler), analiz etme (matematiksel ve astronomik hesaplamalar) ve bu verileri bir formda sunma (yazı). Aslında İdris, o dönemin bilim insanı olarak kabul edilebilecek bir kişiydi.
İçsel Düşünce: İdris’in Mesleğini Hangi Perspektiften Anlamalıyız?
İdris’in mesleğini sadece bilimsel anlamda ele almak, onu biraz dar bir çerçeveye sokmak olabilir. O, sadece bilimi değil, aynı zamanda insanlık tarihinin önemli bir figürünü temsil ediyordu. Pek çok eski metin, İdris’in bir peygamber olarak insanların manevi gelişimlerine de katkı sağladığını söyler. Yani, belki de onun mesleği bir bilim insanından daha fazlasıydı: İdris, insanlığa sadece bilgi aktaran değil, aynı zamanda onları daha yüksek bir amaca yönlendiren bir liderdi.
Sonuç: Bilimsel Bir Meslek mi, Manevi Bir Yolculuk mu?
Sonuç olarak, Hz. İdris’in mesleği hem bir bilim insanı olma yolunda önemli bir adım hem de bir manevi yolculuğun parçasıdır. Her ne kadar modern dünyada bilimsel buluşlar ve yazılı verilerle hayatımızı şekillendirse de, İdris’in katkıları, dönemin insanlarına doğru bir yaşam tarzı sunmakla birlikte, dünya tarihinin en önemli adımlarından biri olmuştur. Yani, aslında bilimle uğraşmak, sadece fiziksel dünyayı anlamak değil, aynı zamanda insanlığın ruhsal gelişimine de katkı sağlamak demektir.
Evet, belki Hz. İdris’in mesleğini tam olarak tanımlamak zor. Ama kesin olan bir şey var: O, insanların düşünce dünyasına büyük katkı sağlamış bir liderdi. Ve günümüzde bile bu katkılar, insanlık tarihi açısından çok önemli bir yer tutuyor.